استویا چیست؛ فواید جایگزین طبیعی شکر را بشناسید | رژیم غذایی

استویا (Stevia) یه گیاه بسیار شیرینه که از قرن شانزدهم میلادی از اون واسه شیرین کردن نوشیدنیا و جفت و جور چای استفاده می شده. این گیاه بومی پاراگوئه و برزیله و از اون به عنوان یه مکمل گیاهی و شیرین کننده ی بدون کالری یا دارای کالری کم و به عنوان جانشین سالمی واسه شکر استفاده می شه. استویا به کنترل قند خون آدمایی که دیابت دارن کمک بسیاری می کنه. هم اینکه باعث لاغری هم می شه. در این مقاله در مورد فواید استویا واسه سلامتی، موارد استفاده، خطرات و مشکلات احتمالی اون صحبت می کنیم.

نکاتی درباره گیاه استویا

  • این گیاه بومی برزیل و پاراگوئه س.
  • شیرینی اون ۲۰۰ تا ۳۰۰ برابر شکره.
  • میشه این گیاه رو جزو شیرین کننده های بدون کالری دسته بندی کرد. چون کالری بسیار پایینی داره.
  • فواید استویا به عنوان جانشین شکر در رژیم غذایی مبتلایان به دیابت به اثبات رسیده.
  • استویا و اریتریتول واسه استفاده در آمریکا موردتأیید قرار گرفتن و به نظر می رسه مصرف متوسط اون خطری واسه سلامتی نداره.

استویا چیه؟

استویا چیه؛ فواید جانشین طبیعی شکر رو بشناسین

امروزه چین به بزرگ ترین صادرکننده استویا در جهان تبدیل شده. البته این گیاه در خیلی از کشورها تولید می شه. هم اینکه در بعضی فروشگاه های اجناس باغی، گیاه استویا واسه پرورش خونگی هم فروخته می شه.

از اونجایی که استویا ۲۰۰ تا ۳۰۰ برابر شیرین تر از شکره، پس واسه ایجاد شیرینی مشابه، نسبت به بقیه شیرین کننده های کلی به تقریبا ۲۰٪ زمین کمتر و مقدار بسیاری کمتری آب نیاز داره.

این گیاه شامل ۸ گلیکوزیده. این ترکیبات شیرین از برگای استویا استخراج شده و تصفیه می شن. این گلیکوزیدها عبارت ان از:

  • استویوزید؛
  • ربادیوزید E، D، C، A و F.
  • استویول بیوزید؛
  • دلکوزید A.

استویوزید و ربادیوزید A فراوون ترین این گلیکوزیدها هستن. اصطلاح استویا در این مطلب به استویول گلیکوزید و ربادیوزید A اشاره داره. این ترکیبات درزمان فرایندهای چیدن برگا، خشک کردن اونا، استخراج آب و تصفیه به دست میان. استویای خام قبل از تصفیه و رنگ زدایی، طعم تلخ و بوی نامطبوعی داره. واسه جفت و جور عصاره پایانی استویا باید تقریبا ۴۰ مرحله طی بشه.

۱۸ درصد برگای استویا رو استویوزید تشکیل میده. بعضی از اسمای تجاری شیرین کننده های استویا عبارت ان از: اِنلیتن، پیورویا، رِبیانا، استویا، استویاکاین و عصاره استویای خام.

فواید احتمالی استویا واسه سلامتی

به کار گیری استویا به جای شکر می تونه فواید زیادی واسه سلامتی داشته باشه. استویا به عنوان یه شیرین کننده بدون کالری شناخته می شه. یعنی اندازه کربوهیدرات موجود در اون کمتر از ۵ گرمه. این گیاه می تونه با بقیه مواد ترکیب شده و این بسته به اون ترکیبات می تونه کالری محصول رو زیاد کنه.

کالری موجود در استویا دقیقا صفر نیس. ولی به حدی کمتر از شکره که میشه اونو در دسته شیرین کننده های بدون کالری قرار داد.

شیرینی موجود در در این گیاه از ترکیبات طبیعی موجود در اون نشئت میگیره. درنتیجه واسه آدمایی که بهتر می دونن از غذاها و نوشیدنیای طبیعی استفاده کنن، گزینه ی بهتری حساب می شه. کالری پایین استویا واسه مبتلایان به دیابت و کسائی که به دنبال کنترل وزن هستن هم یه ویژگی مثبت حساب می شه.

در زیر با بعضی فواید استویا بیشتر آشنا میشیم:

۱. دیابت

تحقیقات نشون میدن که مصرف استویا موجب افزایش کالری و کربوهیدرات مصرفی نمی شه. هم اینکه این تحقیقات نشون میدن که این گیاه بر قند خون و عکس العمل به انسولین تأثیری نداره. این به مبتلایان به دیابت اجازه میده تا از وسعت بزرگتری از غذاها استفاده و رژیم غذایی سالم تر رو دنبال کنن.

براساس یه بررسی روی ۵ آزمایش کنترل شده تصادفی، اثر استویا بر شاخصایی مانند قند خون، سطح انسولین، فشار خون و وزن بدن خیلی کم تا صفره.

در یکی از این تحقیقات مصرف این گیاه موجب کاهش زیادی در قند خون و عکس العمل گلوکاگون پس از مصرف وعده غذایی در مبتلایان به دیابت نوع ۲ شد. گلوکاگون هورمونیه که سطح گلوکز رو در خون تنظیم می کنه. کارکرد ترشح گلوکاگون معمولا در مبتلایان به دیابت به درستی انجام نمی گیره. با افزایش قند خون، گلوکاگون افت می کنه و همین امر موجب تنظیم قند خون می شه.

۲. کنترل وزن

چاقی و اضافه وزن دلایلی مختلفی داره. نبود جنب و جوش کافی و مصرف غذاهای پرانرژی مانند غذاهای پرچرب و پر از شکر از دلایل اون هستن. تقریبا ۱۶٪ از کل کالری دریافتی رژیم غذایی آمریکاییا رو شکر اضافه شده به غذاها تشکیل میده. این خطر زیاد شدن وزن و کاهش کنترل قند خون رو زیاد می کنه.

اندازه قند یا کالری در استویا ناچیز یا صفره. پس به کار گیری اون راهی مناسب واسه کاهش کالری دریافتیه؛ بدون اینکه مجبور بشیم غذاهای بدمزه بخوریم!

۳. سرطان لوزالمعده

استویا شامل استرولا و ترکیبات آنتی اکسیدانی زیادی مانند کمپفروله. براساس تحقیقات کمپفرول می تونه خطر سرطان لوزالمعده رو تا ۲۳٪ کم کنه.

۴. فشار خون

بعضی گلیکوزیدهای موجود در عصاره استویا می تونن به گشادشدن رگای خونی کمک بکنن. هم اینکه اونا می تونن دفع سدیم و خروج ادرار رو افزایش بدن.

براساس مطالعه ای که در سال ۲۰۰۳ انجام شد این گیاه به طور بالقوه می تونه موجب کاهش فشار خون شه. این مطالعه نشون میده که شاید استویا موجب واکنشای کاردیوتونیک در بدن می شه. واکنشای کاردیوتونیک موجب تنظیم فشار خون و ضربان قلب می شن.

بااین حالی بعضی تحقیقات دیگه هم نشون میدن که استویا بر فشار خون تأثیری نداره. پس واسه تأیید این خاصیت استویا به تحقیقات بیشتری نیازه.

۵. رژیم غذایی کودکان

غذاها و نوشیدنیایی که شامل استویا هستن، نقش مهمی در کاهش کالری دریافتی در رژیم غذایی کودکان دارن. امروزه هزاران محصول از سس سالاد گرفته تا شکلاتایی در بازار وجود دارن که شامل شیرین کنن ه طبیعی این گیاه هستن. این به کودکان کمک می کنه تا بدون افزایش کالری مصرفی و با داشتن رژیم غذایی کم شکر بتونن از غذاها و نوشیدنیای شیرین استفاده کنن.

مصرف زیاد شکر و کالری با افزایش خطر بیماریای قلبی-عروقی و چاقی در ارتباطه.

۶. حساسیتا (آلرژیا)

در سال ۲۰۱۰ کمیته امنیت غذایی اروپا اثر مصرف استویا رو بر بروز واکنشای آلرژیک بررسی کرد. محققان نتیجه گیری کردن گلیکوزیدهای استویول عکس العمل پذیر نیستن و به ترکیبات عکس العمل پذیر تجزیه نمی شن. پس مصرف اونا در مواد غذایی موجب بروز واکنشای آلرژیک نمی شه.

حتی عصاره های بسیار خالص استویا هم بعیده که موجب بروز واکنشای آلرژیک بشن. تا سال ۲۰۰۸ هیچ موردی از حساسیت به استویا ثبت نشده بود.

مشکلات جانبی استویا

براساس تحقیقات عصاره استویا مشکلات جانبی ای نداره. گلیکوزید استویول خالص به وسیله سازمان غذا و داروی آمریکا جزو افزودنیای مجاز شناخته می شه. ولی ممکنه مصرف برگ کامل استویا مشکلاتی رو واسه فرد ایجاد بکنه.

در اول تصور می شد که استویا می تونه واسه سلامت کلیه خطرناک باشه. اما مطالعه ای روی موشا نشون داد مکملای شامل برگای استویا ویژگیایی دارن که از کلیه مراقبت کرده و به بهتر شدن دیابت کمک می کنن.

تحقیقات نشون میده مصرف مقادیر پیشنهاد شده از جایگزینای شکر در در دوران بارداری مجازه و خطری نداره.

بعضی اجناس استویا شامل الکل قند (یه جور الکل حاصل از قندها) هستن. آدمایی که نسبت به الکل قند حساسیت دارن، ممکنه با مصرف اون نشونه هایی مانند گرفتگیا و نفخ شکم، حالت تهوع و اسهال رو تجربه کنن. البته احتمال بروز این علائم در اثر مصرف قندالکل اریتریتول (که در استویا هست) کمتر از بقیه قندالکل هاست.

تا وقتی که استویا خوب تصفیه شده باشه و در حد میونه روی مصرف شه، موجب بروز مشکلات جانبی نمی شه و می تونین بدون نگرانی اونو استفاده کنین.

موارد به کار گیری استویا

در آمریکا شیرین کننده های استویا به عنوان جانشین شکر در غذاها و نوشیدنیا استفاده می شه تا کالری دریافتی رو کم کنه.

عصاره برگای استویا از اواسط دهه ۹۰ میلادی در آمریکا به عنوان یه مکمل غذایی فروخته می شه و بیشتر اونا شامل ترکیبات شیرین و غیرشیرین برگ استویا هستن.

ترکیبات شیرین موجود در استویا طبیعی هستن و این واسه کسائی که میخوان غذاها و نوشیدنیای طبیعی مصرف کنن، یه مزیته.

استویا در سرتاسر جهان در بیشتر از ۵۰۰۰ غذا و نوشیدنی پیدا میشه. شیرین کننده های استویا در اجناس مختلفی در آسیا و آمریکای جنوبی مورداستفاده قرار می گیرن. در کالاهایی مانند بستنی، دسرها، سسا، ماست، ترشیا، نون، نوشیدنیای بدون الکل، آدامس، آب نبات، غذاهای دریایی و سبزیجات آماده از استویا استفاده می شه.

خطرات استویا چیه؟

در سال ۱۹۹۱ سازمان غذا و داروی آمریکا از تأیید استویا به عنوان یه افزودنی مجاز دوری کرد. اما در سال ۲۰۰۸ و وقتی که روند تصفیه به وسیله شرکت کوکاکولا گسترش یافت و ثبت شد، سازمان غذا و دارو عصاره این گیاه رو در گروه افزودنیای مجاز قرار داد.

سازمانای نظارتی جهانی اعلام کردن مصرف عصاره استویا با خلوص بالا طبق مقادیر پیشنهاد شده واسه افراد خطری نداره. اونا مقدار مجاز مصرف استویا رو ۴ میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن فرد در روز مشخص کردن. یعنی یه فرد ۷۰ کیلوگرمی می تونه روزانه ۲۸۰ میلی گرم عصاره استویا مصرف کنه. این سازمانا عبارت ان از: فائو (سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد)، سازمان بهداشت جهانی و سازمان غذا و داروی آمریکا.

براساس تحقیقات استویوزید هیچ خاصیت سمی نداره. این تحقیقات وسعت بزرگی از حیوانات آزمایشگاهی رو در بر می گرفت. در اثر مصرف استویوزید در اونا هیچ گونه مشکلات جانبی یا مسمومیت غذایی مشاهده نشد.

گلیکوزیدهای استویول موجود در استویا با معیارهای خلوصی که به وسیله کمیته مشترک متخصصین افزودنیایی غذایی ایجاد شده، مطابقت داره. درنتیجه مصرف شیرین کننده های این گیاه واسه مبتلایان به دیابت سالم و بی خطره.

در بیشتر تحقیقات علمی از عصاره استویا با خلوص بالا استفاده می شه. عصاره های استویای خام که در تحقیقات قدیمی استفاده می شده، می تونست موجب بروز تغییراتی در یافته های و اطلاعات حاصل بشه.

میشه این گیاه رو از خیلی از مراکز فروش اجناس باغی جفت و جور کرد، در خونه پرورش داد و به روشای مختلفی مورداستفاده قرار داد؛ همونجوریکه واسه صدها سال در بقیه کشورها ازش استفاده می شده.

تأیید فواید استویا واسه سلامتی به تحقیقات بیشتری نیاز داره. البته می تونین از سالم بودن اون اطمینان داشته باشین و از اون به عنوان جانشین ایده آل شکر استفاده بکنین.

.

منبع : chetor.com

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *